Jak przygotować się do badań laboratoryjnych
Aż 90% błędów mających wpływ na wyniki badań laboratoryjnych pojawia się w fazie przedanalitycznej, dlatego też tak ważne jest właściwe przygotowanie pacjenta celem uzyskania wiarygodnych i rzetelnych wyników badań.
Przygotowanie do badań laboratoryjnych ma duży wpływ na wiarygodność wyników.
1.Przygotowanie pacjenta przed pobraniem krwi
Wskazane jest przed pobraniem krwi picie wody niegazowanej. Woda nie ma wpływu na oznaczanie poziomu analitów, a wypełniając łożysko naczyniowe ułatwia dostęp i pobranie krwi żylnej.
na 48 godzin przed planowanym pobraniem krwi, należy unikać znacznego wysiłku fizycznego, zachować dotychczasową dietę;
- w przeddzień pobrania należy zjeść lekkostrawną kolację, nie spożywać alkoholu ani nie palić papierosów, dobrze się wyspać,
do pobrania krwi należy zgłaszać się na czczo (co najmniej 8-12 godzin po posiłku)
najlepiej zgłosić się w godzinach od 7:00 do 10:00 rano i przystąpić do pobrania po co najmniej 5 minutach odpoczynku,
W przypadku stosowania stałych leków – lekarz zlecający badania powinien poinformować, jakie leki należy odstawić w jakim czasie przed wykonaniem badania – leki i suplementy diety mogą mieć wpływ na poziom oznaczanego parametru.
Jeżeli to możliwe, pacjent powinien odroczyć przyjęcie leku przed wykonaniem badania lub ograniczyć – po uzgodnieniu z lekarzem (z wyjątkiem leków koniecznych), o ile nie zaburza to procesu terapeutycznego;
Niektóre specyficzne badania wymagają dodatkowej uwagi i przygotowania
Próby obciążeniowe – np. doustny test tolerancji glukozy
- pacjent w trakcie przeprowadzania testu nie powinien przyjmować posiłków, palić papierosów;
- przez cały czas trwania testu powinien pozostawać w spoczynku w poczekalni Medycznego Laboratorium Diagnostycznego
Oznaczenie poziomu PSA
- na 2 – 3 dni przed pobraniem krwi pacjent nie powinien poddawać się badaniu
przezodbytniczemu bądź biopsji gruczołu krokowego, - powinien zachować wstrzemięźliwość seksualną oraz unikać intensywnej jazdy na rowerze.
Oznaczenie prolaktyny
Wydzielanie prolaktyny wykazuje rytm dobowy tzn., że jej stężenie zależy od pory dnia.
- na 3 dni przed badaniem nie należy spożywać alkoholu,
- co najmniej 12 godzin przed pobraniem powstrzymać się od picia kawy i herbaty,
- w przeddzień pobrania krwi unikać znacznego wysiłku fizycznego, zachować abstynencję seksualną oraz w miarę możliwości wyeliminować przyczyny stresu.
- nie należy poddawać się badaniu ginekologicznemu i badaniu gruczołów sutkowych/ stymulować sutków;
Profil lipidowy – cholesterol całkowity, cholesterol HDL, cholesterol LDL, triglicerydy
- nie jest konieczne pobieranie krwi na czczo, aczkolwiek jest zalecane w szczególności przy stężeniu triglicerydów > 400 mg/dl (wg zaleceń PTDL i PTL 2024).
2.Przygotowanie pacjenta do badania ogólnego moczu
Do przygotowania próbki do badania w laboratorium służą specjalne pojemniki, powszechnie dostępne w aptekach (również w okienku rejestracji laboratorium.
- dobę przed pobraniem moczu wskazane jest unikanie nadmiernego wysiłku fizycznego, zaleca się zachowanie abstynencji płciowej w dniu poprzedzającym pobranie moczu do badań laboratoryjnych.
- oddanie moczu należy poprzedzić dokładnym umyciem okolic zewnętrznego ujścia cewki moczowej wodą (bez dodatku środków myjących, odkażających);
- do badania ogólnego należy pobrać pierwszą poranną próbkę moczu (oddaną bezpośrednio po spoczynku nocnym trwającym nie mniej niż 8 godzin, w tym po minimum 4 godzinnej inkubacji moczu w pęcherzu);
- mocz do analizy należy pobrać ze środkowego strumienia (tzn. oddać pierwszą porcję moczu do toalety, drugą porcję moczu oddać do jednorazowego pojemnika na mocz – tzw. mocz ze środkowego strumienia i dokończyć oddawanie moczu do toalety), w ilości 50 – 100 ml, do jednorazowego pojemnika opisanego imieniem i nazwiskiem pacjenta, nr PESEL;
- naczynie szczelnie zamknąć i dostarczyć opisane do Laboratorium w jak najkrótszym czasie (nie dłuższym niż 2 godziny od momentu pobrania).
UWAGA!
Jeżeli nie jest to konieczne, badania ogólnego moczu nie należy wykonywać u kobiet w trakcie krwawienia miesięcznego oraz w okresie 2 – 3 dni przed i po menstruacji.
3.Przygotowanie pacjenta do badania posiewu moczu
Do przygotowania próbki do badania w laboratorium służą specjalne jałowe pojemniki, powszechnie dostępne w aptekach (również w okienku rejestracji laboratorium.
Jeśli to możliwe, badanie wykonać przed rozpoczęciem antybiotykoterapii lub co najmniej 7 dni po jej zakończeniu (chyba że lekarz zaleci inaczej). Nie stosować leków odkażających drogi moczowe (np. furagina) bez konsultacji z lekarzem. Nie ma konieczności bycia na czczo.
Dokładnie umyć okolice intymne: kobiety: umyć krocze wodą, spłukać i osuszyć; w miarę możliwości rozchylić wargi sromowe podczas oddawania moczu, mężczyźni: umyć żołądź po odciągnięciu napletka. Nie stosować środków dezynfekujących (np. spirytusu).
Do jałowego pojemnika pobrać środkowy strumień moczu:
- pierwszy strumień oddać do toalety,
- następnie pobrać mocz do pojemnika,
- końcową część moczu ponownie oddać do toalety.
Najlepiej pobrać pierwszy poranny mocz, ale nie jest to bezwzględnie konieczne.
Po pobraniu pojemnik szczelnie zamknąć. Próbkę dostarczyć do laboratorium jak najszybciej (do 2 godzin). Jeśli nie jest to możliwe, przechowywać próbkę w lodówce (2–8°C) maksymalnie do 4 godzin.
Dodatkowe uwagi
U kobiet nie należy wykonywać badania w trakcie miesiączki.
U niemowląt i małych dzieci sposób pobrania ustala personel medyczny. Preferowany woreczek z przylepcem.
4. Instrukcja pobierania kału
Do przygotowania próbki do badania w laboratorium służą specjalne pojemniki, powszechnie dostępne w aptekach (również w okienku rejestracji laboratorium.
W celu pobrania próbki do badania, należy wypróżnić się na papier lub do dokładnie umytego i wyparzonego naczynia (nocnik)
- grudkę wielkości ziarna grochu lub 2-3 ml płynnego kału z ropą, krwią lub śluzem z różnych miejsc wypróżnienia (im więcej miejsc, tym lepiej) przenieść łopatką do pojemnika na kał
- podpisać pojemnik w czytelny sposób, podając imię i nazwisko oraz PESEL, datę i godzinę pobrania,
- jeżeli nie może być dostarczona niezwłocznie, wskazane, aby próbkę przechować w lodówce (chronić przed zamarznięciem)